Kogo to dotyczy?
Pobierałaś lub pobierałeś wcześniejszą emeryturę, a przy obliczaniu emerytury powszechnej ZUS odjął sumę wcześniej wypłaconych świadczeń? Warto sprawdzić, czy istnieją podstawy do ponownego ustalenia wysokości emerytury. Znaczenie ma tutaj wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r., sygn. SK 140/20.
Odmowna decyzja ZUS nie musi oznaczać końca sprawy. Można ją poddać kontroli sądu, który samodzielnie ocenia przedstawioną argumentację.
Na czym polegało pomniejszenie emerytury?
Przy obliczaniu emerytury powszechnej ZUS stosował art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Na jego podstawie pomniejszał podstawę obliczenia świadczenia o sumę pobranych wcześniej emerytur wskazanych w tym przepisie.
Nie chodzi więc o potrącenie z jednej miesięcznej wypłaty, lecz o sposób obliczenia emerytury, który może wpływać na jej wysokość przez kolejne lata.
Co orzekł Trybunał Konstytucyjny?
Trybunał uznał ten przepis za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o przyznanie wskazanych w nim świadczeń przed 6 czerwca 2012 r.
Istotna jest zatem data złożenia wniosku o wcześniejsze świadczenie, a nie tylko data wydania decyzji czy pierwszej wypłaty. Ocena konkretnej sprawy wymaga również sprawdzenia podstawy przyznania wcześniejszej emerytury i sposobu obliczenia emerytury powszechnej. Sam rocznik urodzenia nie wystarcza do ustalenia, czy można skutecznie żądać przeliczenia.
ZUS odmawia, ponieważ wyrok nie został opublikowany. Co dalej?
Brak ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw jest argumentem podnoszonym przez ZUS w decyzjach odmawiających przeliczenia. Nie oznacza to jednak, że sąd musi podzielić stanowisko organu rentowego.
Przykładowo Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie w wyroku z 6 lutego 2026 r., sygn. VII U 1486/25, zmienił decyzję ZUS i przyznał prawo do ponownego ustalenia wysokości emerytury z pominięciem art. 25 ust. 1b. W uzasadnieniu odniósł się do standardu konstytucyjnego oraz możliwości zastosowania art. 114 ustawy emerytalnej.
To przykład korzystnego rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie, a nie gwarancja jednakowego wyniku każdego postępowania. Znaczenie mają dokumenty, sytuacja ubezpieczonego i przyjęta przez sąd ocena prawna.
Jak ubiegać się o przeliczenie?
Pierwszym krokiem jest analiza dokumentacji i ustalenie właściwej podstawy żądania. Następnie można przygotować wniosek do ZUS, a po otrzymaniu decyzji odmownej — rozważyć odwołanie.
Odwołanie od decyzji ZUS w sprawie emerytury wnosi się co do zasady w terminie miesiąca od jej doręczenia, do sądu okręgowego za pośrednictwem ZUS, który wydał decyzję. Dlatego warto zachować kopertę lub elektroniczne potwierdzenie doręczenia.
Do konsultacji najlepiej przygotować:
- decyzję o przyznaniu wcześniejszej emerytury;
- dokument potwierdzający datę złożenia wniosku o to świadczenie, jeśli jest dostępny;
- decyzję ustalającą emeryturę powszechną wraz z obliczeniami;
- późniejsze decyzje dotyczące przeliczenia;
- otrzymaną odmowę ZUS i informację o dacie jej doręczenia;
- wcześniejsze wyroki, jeśli sprawa była już rozpoznawana przez sąd.
Czy można uzyskać wyrównanie?
Wyższa emerytura na przyszłość oraz wyrównanie za wcześniejszy okres to odrębne kwestie. Korzystne przeliczenie nie oznacza automatycznie wypłaty różnicy za wszystkie lata od przyznania świadczenia. Zakres możliwego wyrównania wymaga osobnej analizy podstawy żądania, wcześniejszych decyzji i dat podejmowanych działań.
Pomoc w sprawach o przeliczenie emerytury
W kancelarii analizuję decyzje emerytalne, przygotowuję wnioski i odwołania oraz reprezentuję ubezpieczonych w sporach z ZUS. Prowadzę sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych z całej Polski.
Jeżeli ZUS pomniejszył podstawę obliczenia Twojej emerytury o wcześniej pobrane świadczenia, zapraszam do kontaktu w celu oceny dokumentów i możliwych dalszych działań.
Kancelaria Radcy Prawnego Agata Kurowska
ul. 3 Maja 14, 41-800 Zabrze
tel. 32 278 65 03
e-mail: biuro@kancelaria-kurowska.pl