„Zarabiałem więcej, więc powinienem dostać większą część majątku”. „Rozwód był z jego winy, dlatego połowa to za dużo”. Takie przekonania często pojawiają się przy rozliczeniach po rozstaniu. Czy wystarczają do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym?
Orzeczenia Sądu Najwyższego z 2026 r. pokazują, dlaczego odpowiedź wymaga spojrzenia na całe funkcjonowanie rodziny, a nie tylko na wysokość wynagrodzeń lub treść wyroku rozwodowego.
Zasadą są równe udziały w majątku wspólnym
Zgodnie z art. 43 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie mają co do zasady równe udziały w majątku wspólnym. Ustalenie innych proporcji wymaga łącznego wystąpienia dwóch przesłanek:
- różnego stopnia przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego;
- ważnych powodów uzasadniających odstąpienie od równych udziałów.
Przy ocenie wkładu każdego z małżonków uwzględnia się również osobistą pracę przy wychowaniu dzieci i prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego. Niższe zarobki nie oznaczają więc automatycznie mniejszego wkładu w majątek rodziny.
Większe zarobki nie wystarczą, gdy druga osoba zajmowała się domem i dziećmi
W postanowieniu z 14 lipca 2026 r., I CSK 1665/26, Sąd Najwyższy przypomniał, że znaczenie ma całokształt starań o rodzinę.
W rozpatrywanej sprawie mąż powoływał się na swój znacznie większy wkład finansowy. Z ustaleń wynikało jednak, że żona wychowywała dzieci, prowadziła gospodarstwo domowe i uzyskiwała dochody w miarę swoich możliwości. Zasadniczy ciężar prac domowych spoczywał właśnie na niej.
SN wskazał, że takiego podziału obowiązków nie można pomijać przy ocenie udziałów. Odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W praktyce: porównanie przelewów na konto nie zastępuje oceny tego, jak oboje małżonkowie przyczyniali się do funkcjonowania rodziny.
Wina za rozpad małżeństwa nie przesądza o nierównych udziałach
Drugie istotne rozstrzygnięcie to postanowienie z 26 czerwca 2026 r., I CSK 3359/25.
Była żona, domagając się nierównych udziałów, wskazywała między innymi na naganne zachowanie męża, jego skazanie za znęcanie oraz winę w rozkładzie pożycia.
SN nie stwierdził, że te okoliczności są bez znaczenia. Wyjaśnił jednak, że nie mogą być jedyną podstawą ustalenia nierównych udziałów. Konieczne jest również wykazanie mniejszego przyczynienia się drugiego małżonka do powstania wspólnego majątku.
W tej sprawie ustalono między innymi, że mąż pracował stosownie do swoich możliwości i zajmował się niepełnosprawnym synem. Nie wykazano trwonienia przez niego wspólnych środków.
Rozstrzygnięcie o winie w rozwodzie nie daje zatem automatycznie prawa do większej części majątku.
Kiedy nierówne udziały mogą być uzasadnione?
Odmienny przykład przedstawia postanowienie z 28 kwietnia 2026 r., I CSK 3572/24. W tej sprawie sądy niższych instancji ustaliły udziały byłych małżonków na poziomie ¾ dla żony i ¼ dla męża, a SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej męża.
Przy ocenie uwzględniono między innymi zaciąganie przez męża zobowiązań, generowanie strat i wydawanie pieniędzy na alkohol, mimo trudnej sytuacji rodziny. Żona pracowała zawodowo, prowadziła dom i opiekowała się dziećmi. Znaczenie miała również wieloletnia przemoc, która destrukcyjnie wpływała na życie rodziny i niweczyła jej starania.
Nie chodziło więc o samo wskazanie winnego rozpadu małżeństwa. Sąd oceniał rzeczywiste zachowania małżonków i ich wpływ na wspólny dorobek.
Proporcja ¾ do ¼ wynikała z okoliczności tej konkretnej sprawy — nie jest gotowym wzorem dla innych postępowań.
Nierówne udziały a rozliczenie nakładów — to różne kwestie
Osobnej analizy wymaga sytuacja, gdy jedno z małżonków przeznaczyło na wspólny majątek pieniądze otrzymane w darowiźnie, ze spadku albo zgromadzone przed ślubem.
Może wówczas pojawić się kwestia zwrotu nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny. Jest to inne rozliczenie niż ustalenie nierównych udziałów. Możliwe jest dochodzenie zwrotu nakładów również przy zachowaniu równych udziałów.
Dlatego przed sformułowaniem żądania warto ustalić, czego dokładnie dotyczy spór: proporcji udziałów, przynależności konkretnego składnika majątku czy rozliczenia wydanych pieniędzy.
Co warto przygotować do oceny sprawy?
Samo przekonanie, że podział po połowie byłby niesprawiedliwy, wymaga przełożenia na konkretne okoliczności i dowody. Pomocne mogą być:
- dokumenty dotyczące dochodów i wydatków;
- historia rachunków oraz dokumentacja zadłużenia;
- informacje o podziale obowiązków domowych i opiece nad dziećmi;
- dokumenty dotyczące zdrowia i możliwości wykonywania pracy;
- dowody trwonienia majątku lub niewykonywania obowiązków wobec rodziny;
- dokumentacja innych postępowań oraz zeznania świadków.
Nie każdy z tych dowodów będzie potrzebny w każdej sprawie. Ich dobór powinien odpowiadać konkretnemu żądaniu i faktom, które trzeba wykazać.
Pomoc w sprawach o podział majątku
W kancelarii analizuję podstawy żądania nierównych udziałów, pomagam przygotować dowody oraz prowadzę negocjacje i reprezentuję przed sądami. Pomagam także w rozliczaniu nakładów i sporach dotyczących wspólnych nieruchomości.
Więcej informacji znajdziesz na podstronie: Podział majątku — pomoc prawna na Śląsku.
Kancelaria Radcy Prawnego Agata Kurowska
ul. 3 Maja 14, I piętro, Zabrze
Telefon: 32 278 65 03
E-mail: biuro@kancelaria-kurowska.pl